Hoe voorkom je cybercrime? Alles wat je moet weten over internetfraude!

Wat is cybercrime? Welke vormen van internetfraude bestaan er? Hoe voorkom je cybercrime? Waar kan je het melden als het toch fout gaat? Met onze tips & tricks hou je het online veilig!

04.05.2021
Door Marleen V

Bij cybercrime denk je meteen aan een of andere spannende thriller op tv. Toch tonen de cijfers aan dat ook steeds meer Belgen het slachtoffer worden van internetfraude. In 2019 registreerde de Federale Politie 32.943 gevallen van cybercriminaliteit: een stijging van maar liefst 29,2% in vergelijking met het jaar ervoor.

Gemiddeld gingen de dieven aan de haal met 1.060 euro. In het beste geval ging het om weinig tot geen geld, in het slechtste – om enkele tienduizenden euro’s. “Zou mij nooit overkomen”, denk je? Doe hier de quiz!

Duh, hoe moeilijk kan het zijn?

Wat is cybercrime?

Kort gezegd, elke vorm van digitale criminaliteit. Een groot misverstand dat we wel eens horen, is dat zoiets enkel kan via websites of computers. Niet, dus! Ook je smartphone, bankkaart, smart home-systemen of zelfs slimme auto kunnen het doelwit zijn van cybercriminelen.

Bij zo’n cyberaanval worden bijvoorbeeld allerlei persoonlijke data ontfutseld. Denk bijvoorbeeld aan je inloggegevens, rijbewijsnummer, pincodes of paswoorden voor online accounts. Met die gevoelige informatie kunnen dieven bijvoorbeeld geld afhalen van je rekening, je social media-accounts blokkeren, dure spullen kopen op Amazon met je kredietkaart en ga zo maar door.

Heb je het vermoeden dat je account gehackt werd, er verdachte aankopen gemaakt worden met je kredietkaart of iemand zich voordoet als jou? Schiet dan meteen in actie!

  • Gaat het om je betaalkaart? Blokkeer die meteen via CardStop.
  • Gaat het om een (werk)computer? Koppel ‘m los van het internet. Opgelet: zet je computer niét uit om te voorkomen dat je eventuele sporen uitwist.
  • Dien klacht in bij een politiekantoor in jouw buurt.
  • Meld de cyberaanval via cert.be of stuur eventuele verdachte mails naar verdacht@safeonweb.be

Benieuwd hoe je identiteitsdiefstal kan voorkomen? Check onze website voor handige tips!

Ja, geef mij praktische tips!

Orange’s Cybercrime Watchlist: zo voorkom je een cyberaanval

Maar hoe kan je dan zo’n cyberaanval of cybercrime voorkomen? Een goede firewall of antivirus software helpt je al een heel eind op weg. Hou er daarnaast rekening mee dat internetcriminelen erg sluw kunnen zijn.

Daarom hebben we speciaal voor jou de Orange Cybercrime Watchlist (OCW) aangelegd: een handig overzicht met daarin de bekendste vormen van cybercriminaliteit. En aangezien digitale criminelen ook voortdurend nieuwe technieken ontwikkelen, zullen we deze lijst uiteraard ook regelmatig updaten. Hou deze pagina dus zeker in het oog! 

Ready? Here we go met de 6 bekendste vormen van internetfraude!

  1. Phishing
  2. Spearphishing
  3. Defacing
  4. Brandjacking
  5. Keylogger
  6. Salami Slicing
  7. Whaling

Phishing  

Dit is een van de meest bekende vormen van cybercrime. Hierbij word je via een valse mail of sms naar een valse website gelokt en gevraagd om daar in te loggen met bijvoorbeeld je bankkaart.

In 2020 circuleerde er bijvoorbeeld een phishing-mail rond eenmalige coronapremies. Die werd zogezegd verstuurd door de Vlaamse of Federale Overheid. Hoewel de mail – en bijhorende website – overtuigend oogden, bleek het allemaal fake.

Of Orange-klanten kregen plots een vals sms’je met daarin de boodschap dat hun factuur dubbel betaald was. Via een (valse) link kon een terugbetaling aangevraagd worden.

▶️ Tip: Controleer bij twijfel altijd de afzender van de email of sms. Klik nooit op links die je niet vertrouwt!

Spear phishing 

Ooit al een telefoontje gekregen van de CEO van je bank? De kans is klein. Bij spear phishing doen oplichters zich voor als een hooggeplaatste persoon binnen een bedrijf of organisatie. Ze bellen of sturen een e-mail naar mogelijke slachtoffers met de melding dat er een probleem is met je computer, bankkaart of identiteitsgegevens. De “oplossing”? Gewoon even je persoonlijke data doorgeven.

▶️ Tip: Geef je inloggegevens of pincodes nooit telefonisch door.

Defacing 

Je hebt vast en zeker al eens gehoord over een gehackte website. Bij dit soort cyberaanval ‘gijzelen’ cybercriminelen bijvoorbeeld de toegang tot de website met ransomware – specifieke software – en proberen daar losgeld voor te krijgen. Of ze proberen gevoelige data te stelen, zoals bijvoorbeeld testresultaten van een medisch labo.

Bij defacing wordt de inhoud van webpagina’s vervangen door een activistische boodschap of content die het imago van het bedrijf schaadt.

▶️ Tip: Werd je website gehackt? Meld het meteen aan cert.be!

Brandjacking 

Stel, de Nationale Lotterij belt je morgen persoonlijk op om te zeggen dat je het grote lot gewonnen hebt. Ze hebben enkel nog je kaartgegevens nodig om die miljoenen op je rekening te zetten.

Of Taylor Swift kondigt via een Facebook-livestream aan dat ze 10.000 dollar aan 500 gelukkige fans geeft. Het enige wat je moet doen: even je gebruikersnaam en wachtwoord naar ‘haar’ account sturen.

Twee uitstekende voorbeelden van brandjacking: een vorm van cybercrime waarbij online fraudeurs zich voordoen als een bekend bedrijf, groot merk of beroemd persoon. Net omdat we geneigd zijn om zulke grote namen te vertrouwen, is brandjacking helaas vaak succesvol.

▶️ Tip: Deel je gebruikersnaam en wachtwoord nooit met onbekenden.

Keylogger 

Van alle soorten malware of schadelijke software zijn kwaadaardige keyloggers de ultieme nachtmerrie. Deze programma’s registreren wat je intypt op je toetsenbord, hoe je je muis gebruikt en nemen in de meest geavanceerde vormen zelfs screenshots. Vervolgens worden de data doorgestuurd naar een derde partij.

Hoewel deze virtuele voyeurs echte creepers zijn, zijn ze in feite niet illegaal: bedrijven kunnen ze bijvoorbeeld gebruiken om er zeker van te zijn dat hun werknemers geen vertrouwelijke informatie lekken.

In de verkeerde handen kan een keylogger echter héél veel schade aanrichten. Denk maar eens even na wat je allemaal doet via jouw computer…

▶️ Tip: Gebruik antivirussoftware op je computer en check regelmatig of je geen verdachte programma’s opmerkt.

Salami Slicing 

Wat zou je het snelst opmerken: er verdwijnt deze maand plots 1.200 euro van je rekening, of dit jaar geef je precies 100 euro extra per maand uit? Bij zogenaamde salamifraude of een salami slicing attack volgen cybercriminelen het gezegde ‘vele kleintjes maken één groot’. 

In plaats van in één keer een groot bedrag van je rekening te halen, stelen ze keer op keer kleine bedragen. Ze rekenen erop dat dit soort cyberaanval minder hard opvalt – wat doorgaans ook zo is – en kunnen zo veel meer geld stelen.

▶️ Tip: Controleer steeds je uitgaven. Een verdachte betaling gevonden? Laat je kaart blokkeren en/of verander het wachtwoord van je online payment provider zoals bijvoorbeeld PayPal.

Whaling

‘Hey mama, ik ben het!. Ik stuur je via de gsm van een vriend, want m’n eigen telefoon is stuk. Mag ik 1.000 euro lenen, ‘t is echt megadringend. Ik betaal je later terug. Zie je graag!!!’ Klinkt verdacht? Is het ook! Bij whaling krijg je – meestal via WhatsApp – een berichtje van een onbekend nummer. Daarin doen oplichters zich voor als een familielid of dichte vriend en beweren ze dringend geld nodig te hebben. Bovendien is hun smartphone nét kapot (of gestolen) en gebruiken ze dus zogezegd de gsm van iemand anders. 

Helaas komt dit soort cybercriminaliteit steeds vaker voor. Zo registreerde het Parket van Antwerpen in 2020 maar liefst 250 meldingen van whaling. De fraudeurs slaagden erin om gemiddeld 5.000 euro per slachtoffer af te troggelen. 

▶️ Tip: spreek met je gezin af dat je elkaar nooit geld vraagt per sms of WhatsApp. Krijg je toch zo’n bericht binnen van zogezegd je kind, partner of beste vriend? Bel meteen naar de persoon in kwestie – op het nummer in je contactlijst – om na te gaan of het verhaal klopt.

Bescherm jezelf tegen cybercrime: 5 handige tips

Wij gaan samen met jou de strijd aan tegen cybercrime! Met deze handige no’s & go’s hou je het sowieso veilig op je smartphone, tablet, laptop en computer. Graag nog meer weten? Klik snel door naar onze pagina over cybersereniteit!

  1. Hetzelfde wachtwoord voor alle accounts? No-no! Als hackers je account kraken, zullen ze altijd proberen of dat wachtwoord ook past op andere accounts. Door hetzelfde wachtwoord te kiezen, maak je jezelf dus extra kwetsbaar.
  2. De afzender van onbekende mails controleren? Go-go! Beantwoord nooit mails van mensen of organisaties die je niet herkent.
  3. Hete foto’s sturen naar die Tinder-stranger? No-no! Stuur nooit gevoelig materiaal naar mensen die je (amper) kent. Met wat pech belanden je foto’s in de virtuele handen van een catfish of iemand anders met slechte bijbedoelingen…
  4. Je kinderen mee verantwoordelijk maken voor de veiligheid van hun smartphone? Go-go! Installeer bijvoorbeeld samen een app die het apparaat beschermt tegen malware.
  5. Je blijven informeren over cybersecurity? Go-go! Cybercriminelen zoeken steeds nieuwe manieren om aan persoonlijke of gevoelige data te geraken. Een geïnformeerde surfer is er dus twee waard!

Geen idee waar je al die info vindt? Via het Centrum voor Cybersecurity België vind je alle relevante tips én ontdek je hoe je nog veiliger kan internetten.

Ja, ik wil me beter leren beschermen tegen cybercriminaliteit!  Toon mij hoe ik veilig om moet gaan met de digitale wereld!

Lees ook:

▶️ Hoe doe ik aangifte van een schadegeval bij mijn verzekeraar?
▶️ Onmisbare Orange België apps voor jouw smartphone
▶️ Smartphone verloren of gestolen? Wat nu?